Hiểu Bản Thân

Tấm bản đồ bước vào mê cung

Thời Hy Lạp cổ đại, nhà triết học Socrates có một nhận định nổi tiếng rằng một cuộc đời không suy xét thì không đáng sống. Khi được bảo tóm tắt lại tất cả những quy luật triết học, ông đáp: “Hiểu bản thân”

Nhận biết bản thân là một điều cao sang lạ thường trong văn hóa của chúng ta. Đây được cho là ý nghĩa của cuộc sống.

Điều này nghe rất hợp lý, hợp lý đến mức đáng để dừng lại và đặt ra thêm một số câu hỏi nữa.

  • Tại sao việc hiểu bản thân lại tốt đến vậy?
  • Thiếu hiểu biết về bản thân có thể dẫn đến nguy hiểm gì?
  • Và cụ thể là ta cần biết gì về bản thân? Làm sao để biết?
  • Và tại sao lại khó để hiểu bản thân đến thế?

Khi nói về hiểu bản thân, ta đang ám chỉ đến một loại kiến thức nhất định – thuộc về cảm xúc hoặc tâm lý. Có cả triệu điều bạn có thể biết về bản thân. Dưới đây là một số lựa chọn:

  • Bạn được sinh ra vào ngày thứ mấy trong tuần?
  • Bạn có thể cầm một hạt nho khô bằng ngón cái và ngón trỏ lúc năm tháng tuổi không?
  • Bạn là người hướng nội hay hướng ngoại?
  • Mối quan hệ với bố ảnh hưởng đến hoài bão sự nghiệp của bạn như thế nào?
  • Bạn thích đi cắm trại như thế nào: sáng hay tối? Bờ sông, công viên hay trên đồi?

Đa số chúng ta sẽ nhận ra rằng câu hỏi 3 và 4 là nên biết, những câu còn lại thì không đến mức đó.

Nói cách khác, không phải tất cả mọi thứ ta có thể biết về bản thân đều quan trọng. Ở đây ta muốn tập trung vào những lĩnh vực nhận biết bản thân có ảnh hưởng nhất đến cuộc sống: những lĩnh vực liên quan đến cốt lõi tâm lý của bản thân.

  • Những điềm chủ chốt của nhận biết bản thân mà ta quan tâm là:
  • trong tình yêu, bạn bị hấp dẫn bởi một người như thế nào
  • những khuôn mẫu hành vi khó xử bạn dễ gặp trong các mối quan hệ
  • tài năng trong công việc của bạn
  • những vấn đề xoay quanh thành công/thất bại
  • bạn như thế nào với những góp ý
  • bạn làm gì khi không vui
  • bạn có sở thích như thế nào
  • bạn có phân biệt được giữa cảm xúc cơ thể và suy nghĩ lý trí

Nếu bạn có câu trả lời chắc chắn cho những điều trên, bạn có thể tự nhận mình là người có bằng cấp đầy đủ về nhận biết bản thân.

1️⃣ Vì sao nhận biết bản thân lại quan trọng & quan trọng trong tình cảnh nào ?

Nhận biết bản thân quan trọng vì một lý do trọng yếu: nó cho ta một con đường đến với hạnh phúc và trọn vẹn lớn hơn.

Thiếu hiểu biết về bản thân khiến bạn có thể gặp nạn và có những tham vọng phi lý.

Trang bị đúng kiến thức về bản thân, ta sẽ có nhiều khả năng né tránh sai lầm khi đối nhân xử thế và khi đưa ra những sự lựa chọn trong cuộc sống.

Cùng điểm qua một số lĩnh vực cần bạn hiểu bản thân

Tình yêu

Nếu không hiểu bản thân, tất tần tật những rắc rối có thể xảy ra:

1. Chọn sai đối tượng: Ta cố gắng ở bên người không thực sự hợp với mình, vì ta không hiểu nhu cầu của bản thân

Khi lần đầu tìm kiếm đối tượng, những yêu cầu ta đưa ra đều là những điều mơ hồ không cụ thể đẹp đẽ: ta sẽ nói mình rất muốn tìm một người “tốt” hay “vui khi ở bên”, “đẹp” hay “thích phiêu lưu”…

Những mong muốn ấy không sai, chỉ là chúng không đủ chính xác để hiểu cụ thể ta cần gì để hạnh phúc – hay, chính xác hơn, ta cần gì để không khổ sở triền miên.

Tất cả chúng ta đều điên khùng theo những cách rất cụ thể. Ta thần kinh, mất cân bằng và trẻ con một cách riêng biệt, nhưng lại không biết chi tiết vì không ai khuyến khích ta tìm hiểu điều đó cả. Do đó nhiệm vụ cấp bách, chủ yếu của một người yêu là xử lý tình huống khi ta nổi điên. Họ phải chạy đua với những lần lên cơn rối loạn. Họ cần hiểu chúng từ đâu mà có, chúng gây ảnh hưởng thế nào – và quan trọng nhất, loại người nào sẽ kích thích hay xoa dịu những cơn rối loạn ấy. Một mối quan hệ tốt không hẳn là giữa hai con người lành mạnh (không còn nhiều người như thế trên hành tinh này đâu), mà là mối quan hệ giữa hai người điên có khả năng hoặc may mắn tìm được sự hòa hợp có ý thức giữa những cơn điên cuồng ấy.

Nếu không thấy được những khó khăn trong ta, các đối tượng tiềm năng sẽ lấy làm e ngại. Câu hỏi cần đặt ra chỉ là vấn đề nằm ở đâu: có thể ta có khuynh hướng nổi giận khi có người không đồng ý với mình, hoặc ta chỉ có thể thư giãn khi đang làm việc, hay ta hơi khó chịu với việc thân mật sau khi làm tình, hoặc ta không giỏi chỉ ra vấn đề khi ta lo lắng. Chính những vấn đề này – qua hàng chục năm – tạo nên những thảm họa và vì thế ta cần phải dự liệu trước nhằm tìm được người có thể chịu đựng được chúng. Một câu hỏi chuẩn cho bất kỳ buổi hẹn ăn tối nào chỉ cần đơn giản là: “Và khi bạn nổi điên lên thì sẽ thế nào?”

Vấn đề ở đây là kiến thức về những chứng rối loạn trong ta không phải dễ dàng mà có được. Cần phải trải qua nhiều năm và qua những tình huống ta chưa bao giờ gặp phải. Trước hôn nhân, ta hiếm khi vướng vào tình cảnh phơi bày những xáo trộn trong ta. Mỗi khi những mối quan hệ thông thường đe dọa tiết lộ những mặt “khó khăn” của bản chất con người ta, ta thường đổ lỗi cho người khác – và bỏ qua chúng. Đối với bạn bè, họ thường không đủ quan tâm để có động lực tìm hiểu con người thật của ta. Họ chỉ muốn một buổi tối đi chơi vui vẻ. Vì thế, ta thường mù mờ với những mặt không đẹp trong bản thân mình.

Khi ở một mình và tức giận, ta không la hét, vì không có ai nghe cả – và vì thế ta bỏ qua sức mạnh đáng lo ngại thực sự của cơn giận trong bản thân mình. Hay ta làm việc cả ngày không biết mệt, vì không có ai gọi ta đi ăn tối cả, ta điên cuồng làm việc để có được cảm giác điều khiển cuộc sống – và có thể sẽ hóa rồ nếu có ai đó muốn ngăn cản. Về đêm, ta chỉ biết rằng sẽ rất ngọt ngào nếu âu yếu một ai đó, nhưng ta không có cơ hội đối mặt với bản chất né tránh thân mật sẽ khiến ta trở nên lạnh lùng và xa lạ nếu cảm thấy mình ràng buộc quá sâu đậm với người khác. Một trong những lợi thế lớn nhất khi độc thân là ảo tưởng mình là một người dễ sống chung. Với kiến thức về tính cách của bản thân hạn chế như vậy, cũng chẳng lấy làm lạ khi ta không biết mình phải tìm kiếm người như thế nào.

2. Ta lặp lại những khuôn mẫu không lành mạnh từ thời thơ ấu, luôn dính vào những người luôn phiền lòng ta một cách quen thuộc nhưng đầy đau đớn

Ta tin rằng mình tìm kiếm hạnh phúc trong tình yêu, nhưng không đơn giản như thế. Đôi khi thứ mà ta thực sự tìm kiếm là cảm giác quen thuộc – điều có thể phức tạp hóa bất kỳ dự định hạnh phúc nào của chúng ta. Trong các mối quan hệ trưởng thành ta tái tạo một số cảm xúc từ thời thơ ấu. Ta lần đầu tiên biết đến và hiểu tình yêu nghĩa là gì khi còn là trẻ nhỏ. Nhưng bất hạnh thay, những bài học ta nhận được có thể không rõ ràng rành mạch. Tình yêu mà ta biết khi còn nhỏ có khi còn gắn với những động lực khác không mấy tốt lành: bị điều khiển, bị lăng mạ, bị bỏ rơi, không giao tiếp, nói ngắn gọn: khổ sở. Khi trưởng thành, có thể ta sẽ từ chối những người lành mạnh mà ta gặp, không phải vì họ sai, mà chính xác là vì họ tâm lý quá ổn định (quá chín chắn, quá thấu hiểu, quá đáng tin), và sự ổn định này quá xa lạ, gần như là áp bức. Thay vào đó ta lại hướng đến những đối tượng mà vô thức ta bị thu hút, không phải vì họ vừa ý ta, mà vì họ sẽ phiền lòng ta một cách quen thuộc. Ta chọn sai người vì người đúng có gì đó sai sai – ta không xứng đáng có được họ; vì ta không biết đến lành mạnh, vì ta không nghĩ được yêu là cảm giác thỏa mãn.

Ta không thể giải thích cảm giác của mình với đối phương – vì ta không hiểu đủ về bản thân. Ta biến cảm nhận thành hành động thay vì lời nói, thường sẽ dẫn đến hậu quả mang tính tàn phá. (ta phá cửa thay vì giải thích rằng mình đang giận điên lên).
Ta không nhận thức được ảnh hưởng từ lời nói của mình lên người khác. Ta không nhận ra mình nặng lời với họ nhiều đến mức nào.
Ta không thể dự báo cảm xúc: khi ta bắt đầu trở nên quá khích và nói quá nhanh, ta nên biết rằng đã đến lúc đi dạo một vòng vì nếu không rất có thể ta sẽ nổ tung…
Ta phản hồi lại với những sự kiện dựa trên khuôn mẫu đặt ra từ thời thơ ấu, trong đầu ta, người yêu bị lẫn lộn với những người khác trong lịch sử cảm xúc (người mẹ thích đáng xấu hổ, người cha xa cách,…).
Ta bị quá khứ thống trị: những thói quen xấu cũ cứ tiếp diễn. Ta không nhìn ra được điều gì đang xảy ra và vì thê ta không thể làm gì khác cả.

Ta có thể làm rất nhiều thứ một khi người khác có khả năng nói với ta về những vấn đề của họ. Ta không cần người không có vấn đề – ta cần có thể giải thích vấn đề nằm ở đâu.

Công việc

Thiếu hiểu biết về bản thân là một trở ngại cho sự phát triển sự nghiệp ở nhiều phương diện:

Chúng ta chỉ có một vài năm ngắn ngủi để đưa ra câu trả lời thuyết phục về những gì chúng ta muốn làm với cuộc sống của mình. Sau đó, dù chúng ta đang ở bất cứ giai đoạn nào của quá trình suy tư thì chúng ta cũng phải lao vào công việc với tất cả sức lực để có tiền trang trải cuộc sống hoặc giải quyết nhu cầu xã hội.
Khi không tự biết bản thân, chúng ta sẽ quá mông lung về tham vọng của mình; chúng ta không biết làm gì với cuộc đời mình và – bởi vì tiền bạc có xu hướng trở thành mối ưu tiên cấp bách – chúng ta giam mình trong một cái lồng mà có thể phải mất hàng thập kỷ ta mới nhận ra mình muốn gì.
Chúng ta quá khiêm tốn: ta bỏ lỡ nhiều cơ hội: ta không biết mình có những khả năng gì.
Chúng ta quá tham vọng: ta không biết mình không nên cố gắng trong việc gì. Chúng ta không hiểu được những giới hạn của mình một cách rõ ràng, nên đã phung phí bao năm tháng nỗ lực làm một việc gì đó mình không phù hợp.
Chúng ta không biết được những hành vi khó chịu của mình khi là sếp hoặc nhân viên. Chúng ta có thể phòng thủ, cảnh giác quá mức, không muốn tin tưởng vào bất kỳ ai hoặc hào hứng làm vừa lòng mọi người.
Ta không nhận thức được những thái độ đối với thành công và thất bại bị ẩn giấu trong bản thân. Có lẽ ta nhìn nhận bản thân (một cách sai lầm) không phù hợp với những vai trò lớn hơn khi mọi chuyện bắt đầu tiến triển tốt, ta trở nên dễ mắc lầm lỗi hơn. Có lẽ trong vô thức ta cố né tránh ganh đua với bố mẹ, hoặc anh chị em bằng cách tự vấp ngã. Những động lực từ gia đình có ảnh hưởng ngầm to lớn đến độ hiệu quả của ta trong công việc.

Chung sống với tha nhân

Thiếu hiểu biết về bản thân biến chúng ta trở thành “của nợ” với những người xung quanh:

Chúng ta không nhận ra tác động của mình lên người khác: ta vô tình xuất hiện một cách đầy kiêu ngạo, lạnh lùng trong mắt người khác, giống như đang cố giành lấy mọi ánh nhìn. Cũng có thể trông như khép kín và chần chừ quá mức hay nổi giận vào những lúc không nên nổi giận.
Chúng ta có thể rơi vào tình trạng cô đơn không cần thiết: chỉ vì không hiểu mình thực sự cần gì và điều gì ở mình khiến người khác khó hiểu.
Khó thấu cảm: không thừa nhận những phần bất an và dễ tổn thương của bản thân, đồng nghĩa với không xem bản thân mình ‘giống với’ những người khác ở những phương diện cốt yếu. Ta khó mà hiểu được những điều sâu kín ở người khác nếu chưa từng khám phá chúng ở bản thân trước.

Những sai lầm ngu ngốc khi tiêu tiền

Chúng ta chi tiền cho thứ gì đó dựa vào linh cảm rằng thứ đó sẽ làm ta vui vẻ. Tuy nhiên, khi không hiểu mình, chúng ta sẽ khó xác định được mối quan hệ giữa thứ ta mua và cảm xúc của mình.

Những kỳ nghỉ và chuyến du lịch sẽ làm ta thất vọng.
Ta sẽ sớm hối hận về những lần mua sắm thả phanh.
Chúng ta sẽ trở thành con mồi của thời trang: không hiểu bản thân, mong muốn của ta sẽ bị xã hội tiêu dùng kiểm soát.
Chúng ta có thể trở thành những kẻ đua đòi thiếu suy xét: ta thích thứ gì đó chỉ vì mọi người thích chúng chứ không hẳn vì ta thực lòng thích.

Tự hiểu mình lúc nào cũng quan trọng. Nhưng hiện nay nó quan trọng hơn bao giờ hết. Đây là kết quả của sự phát triển xã hội và chính trị. Khi cuộc sống bị kiềm chế khắt khe bởi truyền thông, hệ thống trật tự xã hội cứng nhắc và những quy tắc ứng xử nghiêm ngặt, thì mọi người ít cần đến Hiểu bản thân để chỉ dẫn hành động. Nhưng giờ đây, chúng ta giành được nhiều độc lập, tự chủ hơn trong công việc, tình yêu và đời sống xã hội, nên ta càng có nhiều lý do để hiểu bản thân ngay từ rất sớm.


2️⃣ Tại sao việc hiểu bản thân lại khó đến vậy ?

Ta vẫn thường phải trả giá đắt cho việc thiếu hiểu biết về bản thân. Vậy thì tại sao điều này lại khó khăn đến thế? Tại sao việc ta hiểu được chính mình ở những điểm này lại quá khó như vậy? Đâu phải tại vì ta lười biếng hay ngu dốt. Chẳng qua là một số khiếm khuyết về nhận thức khiến ta khó lòng có được cái nhìn thông suốt về chính mình. Ở đây có sáu nguyên do dành cho việc tại sao hiểu bản thân lại là một khó khăn đối với những sinh vật có năng lực trí tuệ như chúng ta đây.

1️⃣ Tiềm thức

Con người đã tiến hóa thành những sinh vật có tâm trí được chia thành các quy trình ý thức và tiềm thức. Việc tiêu hóa một bữa trưa là vô thức; suy nghĩ về những việc bạn muốn làm vào cuối tuần này là ý thức.

Nguyên do của việc phân chia này là năng lực tâm thần. Ta chỉ đơn giản là không đương đầu nổi nếu như mọi điều mà ta làm đều cần phải sàng lọc qua tâm ý thức.

Ngoài ra, ta bắt đầu sống cuộc đời mình từ vị trí của những đứa trẻ gặp nhiều khó khăn trong việc tự nhận thức bản thân. Tạo hóa đã tạo ra chúng ta với cái khả năng tự nhận biết bản thân chỉ xuất hiện vào thời điểm rất trễ trong đời: bạn chỉ cần học những điều mà những đứa trẻ cần phải biết và vì thế mà sự nhận biết về bản thân là một sự tiến hóa về nhân cách xảy ra rất đỗi muộn màng.

Nhìn chung, ta có thể biện luận rằng mình đau khổ bởi vì dường như quá nhiều lối hành xử của ta đều diễn ra trong vô thức – khi mà ta được hưởng lợi từ việc nắm rõ hơn về những gì đang diễn ra. Sự cân bằng mặc định giữa ý thức và vô thức có khuynh hướng bị sai lệch, ta được khuyến khích để cho phép quá nhiều phần trong con người ta tồn tại trong vô thức.

Nói tóm lại, ta cần phải thực hiện những nỗ lực phi thường để điều chỉnh lại sự bất cân bằng này và đưa cuộc đời ta vào địa hạt ý thức nhiều hơn nữa.

2️⃣ Tâm cảm xúc và Tâm lý trí

Theo một cách truyền thống, suy nghĩ của ta được hình thành từ một phần nhỏ lý trí, và một phần lớn hơn nhiều, vượt trội hơn nhiều của cảm xúc.

Plato so sánh phần lý trí như là việc một đàn ngựa hoang kéo theo tâm ý thức.

Ngày nay, các nhà thần kinh học cho ta biết rằng bộ não gồm có ba phần:

– não bò sát

– não giữa

– và tân vỏ não

Não bò sát, như chính cái tên gọi của nó, là phần não được hình thành sớm nhất và có tính nguyên thủy nhất. Nó chú ý đến những vấn đề sinh tồn cơ bản và phản ứng tức thì, một cách tự động, vô thức và phần nào hung hăng và có tính hủy hoại. Đó là phần não sẽ hoạt động nếu một con sư tử bất ngờ tấn công bạn trong rừng rậm.

Phần não giữa, phát triển vào giai đoạn muộn hơn thì lưu tâm tới những xúc cảm và ký ức.

Tân vỏ não, mà được phát triển rất muộn về sau này, là nơi mà chức năng lý huận cao hơn của chúng ta được thực hiện.

Ta không cần thiết phải đi sâu vào những thuật ngữ đặc biệt này để hiểu hết vấn đề: phần lớn cuộc đời ta bị chi phối bởi những phản ứng tự động, dễ xúc cảm, méo mó của phần ‘thấp kém’ hơn của tâm trí ta; và chỉ đôi khi ta mới có thể hi vọng rằng sẽ có được cái nhìn lý trí thông qua khả năng trí tuệ cao hơn của bản thân.

3️⃣ Sự kháng cự học thuyết Freud

Tuy vậy, các sự việc tồn tại trong vô thức không phải vì ngẫu nhiên. Chính Sigmund Freud đã có cái nhìn sâu sắc rằng những sự việc tồn tại trong tiềm thức là bởi vì một phần khó chấp nhận từ chính chúng ta: đó là – theo thuật ngữ mà ông sử dụng – ‘kháng cự’ bất thường trong việc biến rất nhiều những đầu vào vô thức của chúng ta thành ý thức.

Tiềm thức chứa đựng những ham muốn và cảm giác mà thách thức sâu sắc tới cái nhìn dễ chịu hơn về chính chúng ta. Ta có thể nhận ra – nếu mà ta hiểu rõ bản thân mình hơn – rằng ta cảm thấy bị cuốn hút trước người khác giới, hoặc có những tham vọng nghề nghiệp tương đối khác so với với những gì mà xã hội kỳ vọng vào ta. Ta vì thế ‘cưỡng lại’ việc tìm ra quá nhiều điều về bản thân mình trong nhiều khía cạnh. Và điều này đến lượt nó phá vỡ sự thanh thản ngắn hạn mà ta vẫn hằng mê say.

Nhưng, dĩ nhiên, theo Freud, ta phải trả một cái giá đắt cho điều này. Sự thư thái trong ngắn hạn thì bấp bênh, đó là, theo một thuật ngữ khác mà ông sử dụng, ‘sự loạn thần kinh chức năng’, và ngăn cản ta khỏi mối lợi ích mà sự chân thành dài hạn về những khía cạnh của bản sắc cá nhân mang lại.

Rất thường xuyên ta tự có cho mình cái suy nghĩ, ‘sẽ an toàn hơn nếu không chạm vào đó’. Ta chỉ đơn giản gạt bỏ các cảm xúc và ý niệm sang một bên. Sự kháng cự ở đây có nghĩa là ta đang trốn tránh sự bẽ bàng khi phải thừa nhận một số khao khát và ham muốn nhất định – đặc biệt là khi chúng thật kỳ lạ so với những điều mà ta muốn được yêu quý vì hay những gì mà người khác muốn ta trở thành. Ta nỗ lực hạn chế sự khổ sở trước mắt. Nhưng cái giá mà ta phải trả chính là việc ta không thể hướng đến điều khiến ta thật sự hạnh phúc.

4️⃣ Chẳng có ai nói cho ta biết cần phải làm gì

Chỉ đơn giản là có nhiều khía cạnh trong bản sắc cá nhân của ta mà tự thân ta khó lòng nhìn ra được nếu không có sự trợ giúp từ người khác. Ta cần tới người ngoài như là chiếc gương cho mình, đưa ra những hiểu biết và quan điểm của họ về những phần khó nắm bắt, những phần khó-nhìn-thấy ở chính chúng ta.

Tuy nhiên, trông chờ vào những cứ liệu đến từ người khác là việc cực kỳ không đáng tin cậy. Chỉ rất ít người mới chấp nhận thực hiện trách nhiệm khó khăn của việc đưa ra cho ta những phản hồi.

Hoặc là họ cực kỳ không ưa ta và do đó họ chẳng thèm bận tâm. Hoặc là họ thương ta quá, và họ chẳng muốn ta buồn.

Bạn bè ta thì lịch sự quá; những định tốt đẹp khiến họ giữ lại những quan sát không mấy dễ chịu của mình. Kẻ thù của ta thì có quá nhiều điều muốn nói cùng ta: những người mà ta yêu quý không phải lúc nào cũng nhìn rõ được con người ta nhất. Có lẽ là một ai đó đang đối chọi với ta mới nhìn ra được nét bất ổn trong tính cách của ta (ví dụ như, cách mà ta làm người khác phật lòng sau khi ủng hộ kế hoạch của họ suốt một thời gian dài; hay là cái thói ba phải đầy khó chịu kia chẳng hạn). Cơ mà họ lại chẳng mấy sẵn lòng chia sẻ sự sáng suốt của mình với ta. Họ không muốn nhận lấy rắc rối, hoặc là họ sẽ tấn công ta với những lời sỉ nhục khiến ta phải thủ thế và khép mình trước sự sáng suốt trong lời nhận xét cay nghiệt của họ.

5️⃣ Ta sống chưa đủ

Nhiều điều thuộc về sự nhận biết bản thân chỉ có thể đạt được thông qua trải nghiệm. Ta hãy xem mình như là một cái khuôn bánh quy: chỉ khi ta ấn mình vào cục bột cuộc đời thì ta mới thấy được hình dạng thực sự của ta là gì.

Sự nhận biết bản thân do đó không là thứ mà ta thường có thể thực hiện một cách đơn độc, và rút lui khỏi thế giới để nhìn vào chính bản thân mình.

Chúng ta không ngừng thu thập kiến thức, bằng cách thử sức trong các sự việc và va chạm với những người khác – mà vẫn thường chứa đựng sự rủi ro nhất định, và đòi hỏi cả thời gian nữa.

Chẳng hạn như là trong sự nghiệp, ta chẳng thể nào biết được rằng ta muốn làm gì với cuộc đời mình nếu chỉ đơn giản là tự đặt ra những câu hỏi như thế. Ta cần phải ra đời làm việc và thử mọi thứ. Ta cần phải bỏ ra một tuần làm việc tại văn phòng kiến trức, hoặc đi và gặp một ai đó trong ngành dịch vụ công chẳng hạn.

Sự nhận biết bản thân chỉ có thể có được như là kết quả của cuộc đối thoại với thế giới này.

6️⃣ Ta đang mơ hồ về mọi thứ

Suy nghĩ của ta về nhiều thứ được chứng tỏ đầu tiên và trước hết bởi sự mơ hồ. Năng lực trí tuệ của chúng ta – về mặt bản chất – khá là yếu kém. Phản ứng ban đầu của ta trước các sự việc thường là theo thứ tự của ‘tuyệt’ và ‘eo’. Ta thường bày tỏ cảm xúc thuận hoặc chống trước một điều gì đó nhưng lại cự tuyệt phải giãi bày nhiều hơn nữa. Ta thường nói đến những điều như:

Tôi muốn trở nên sáng tạo
Tôi ghét những doanh nghiệp lớn
Tôi cảm thấy rất bực
Hắn làm tôi khó chịu

Những điều này có thể đúng, nhưng chúng đâu phải là những điều chính xác trong khía cạnh của sự nhận biết bản thân. Chúng không đủ chính xác để dẫn dắt hành động. Không hẳn là những điều này là sai lầm, chỉ là chúng quá mơ hồ. Chúng không nắm bắt được vấn đề thực sự là gì. Chúng quay vòng trong một phạm vi rộng lớn, chung chung mà chẳng dừng lại ở một điểm nào cụ thể.

Đây không hẳn là vấn đề cá nhân. Đây là vấn đề mang tính toàn cầu. Tâm ý thức của ta về cơ bản là vô cùng mơ hồ – và vì thế nó cần đến sự phân tích thường xuyên.

7️⃣ Nội quan là không đáng tin cậy và lạ lẫm

Nội quan là cái từ mà ta đặt ra cho việc một người tự xem xét các cảm xúc và suy nghĩ của chính mình.

Tiếc thay, nó không có ý nghĩa mấy trong xã hội của chúng ta. Ta thường chẳng mấy khi được khuyến khích để mở ra suy nghĩ của mình. Ý nghĩa của việc có một cuộc chuyện trò với một người bạn hiếm khi nào lại bao gồm cả việc cố gắng đạt được sự cải thiện trong việc phân loại cảm xúc của mình. Tâm lý liệu pháp – lĩnh vực chính trong việc phân tích bản thân – chỉ thu hút được sự chú ý của vỏn vẹn 1% dân số.

Một phần của việc nâng cao sự nhận biết bản thân trong xã hội là nhằm giúp cho cái ý tưởng về sự tự xem xét nội tâm trở nên hấp dẫn hơn; nó nên được nghĩ tới như là một quan niệm rất hợp lý để để trải qua một ngày cuối tuần hoặc tổ chức một buổi tiệc tối.

Leave a Comment